خبرگزاري آريا-اميد علي مسعودي صرفا يک استاد ارتباطات دانشگاه نيست بلکه در لايه هاي مختلف روزنامه نگاري عملي هم کسب تجربه کرده است.

 گفتگوي آريا با دکتر مسعودي در مورد سياست هاي فرهنگي صريح بود ؛ اميدواريم که در گشايش گره سياست گذاري هاي فرهنگي تاثيري ولو اندک داشته باشد.

آريا: با توجه به اينکه در سال گذشته رهبري در ديدار با هيات دولت از مظلوميت فرهنگ در دولت نهم انتقاد کردند؛ حال پس از گذشت يکسال درصدد آن هستيم که تحولات رخ داده در اين عرصه را رصد کنيم و ببينيم آيا استراتژي در اين زمينه تدوين شده است يا خير؟ از اين رو سوالات را اينطور شروع مي کنم که سياستگذاري هاي فرهنگي که در دولتهاي گذشته از اويل انقلاب تاکنون انجام گرفته، چه ميزان با آرمانها و اهداف انقلاب همخواني داشته است؟

دکتر مسعودي - به نام خدا. انقلاب ما يک انقلاب فرهنگي بود و خيلي ها معتقدند که انقلاب ايران، انقلاب انتظارات فزاينده بود. از کارل ماکس تا نئومارکسيستها تا سوسياليستها مي گويند مردم نان ندارند مي آيند حاکميت را زير و رو مي کند تا معيشت خود را تامين کند. در اصل زير بنا را اقتصاد مي گذارند و رو بنا را فرهنگ قرار مي دهند ولي آنتونيوگرامشي و آلتوسر آمدند گفتند که در بعضي جاها فرهنگي روي اقتصاد تاثير مي گذارد. به نظر من انقلاب اسلامي ايران ثابت کرد که اقتصاد اصل نيست و مي توان دغدغه هاي ديني و ملي و فرهنگي اصل باشد. از آنجايي که انقلاب ما يک انقلاب فرهنگي بود، شما مي بينيد رهبر ما نيز مذهبي بود و خواستگاه انقلاب ما نيز قضيه و دانشگاه مي باشد. که جزء عناصر فرهنگي جامعه هستند و خيلي مهمند. اما ما بعد از انقلاب چه کرديم. شما مي گوييد سياستگزاريهاي فرهنگي، کدام سياستگزاري ها؟ ما متاسفانه اصلاً چنين چيزي را نداشتيم.

آريا: يعني در دولتهاي گذشته سياستگذاري هاي فرهنگي نداشتيم؟

دکتر مسعودي - ما در دولتهاي گذشته سياستگذاري مشخص نداشتيم. کساني که انقلاب کردند هم نيامدند در اين زمينه حرفي بزنند. واقعاً جاي تعجب است که با گذشت 30 سال از انقلاب ما اولين بار مي بينيم که دانشگاه سوره   رشته تبليغ و ارتباطات فرهنگي را مي زند. ما اصلاً در دانشگاه ها کار نکرديم.

آريا: در دولت فعلي چي؟

دکتر مسعودي - دولت فعلي ميراث دار دولت هاي قبلي است. البته من دولتها را مقصر نمي دانم وقتي انقلاب پيروز شد، هنوز انقلاب نفس نکشيده بود که جنگ شد و 8 سال جنگ داشتيم.

آريا: خوب الان 20 سال از جنگ گذشته است؟

دکتر مسعودي - ببينيد درست است که 20 سال از جنگ گذشته ولي فکر نکنيم که 8 سال جنگ بود تمام شد و رفت. جنگ از حالت نظامي خارج شد و به شکل ديگري ادامه دارد. شما اين همه تحريم اقتصادي را نمي بينيد؟ اينها همه اثر دارد، نمي گذارد ما کار کنيم ولي بالاخره ما کار خودمان را در دانشگاه و حوزه انجامي مي دهيم و مباني نظري مسئله دارد شکافته مي شود و مورد بررسي قرار مي گيريد. ما الان در آغاز راه هستيم و اين طبيعي است و اينکه حالا چرا انقلاب فرهنگي کرديم ولي از خود مسئله غافل بوديم، من فکر مي کنم يک يک بخش آن مسائل داخلي بود و بخش وسيع آن مشغوليتهاي خارجي است. مثلاً در همان دوران جنگ بحث ماهواره ها پيش آمد. چقدر وقت ما را گرفت تا صداوسيما رديف شد. بعد مسائل مطبوعات پيش آمد، بعد مسئله اينترنت پيش آمد. در سياستگذاري هاي فرهنگي مان دچار يک تاخر فرهنگي هستيم.

آريا: يعني اول تکنولوژي مي آيد داخل ايران تازه بعد به اين دغدغه مي افتيم که فرهنگ سازي کنيم؟

دکتر مسعودي – نه! تاخر ما در سياستگذاري است. ببينيد هر جامعه اي بايد براي خودش سياستگذاري فرهنگي داشته باشد. اين انقلاب يک انقلاب فرهنگي است ولي فرصت پيدا نکرديم. از سويي ديگر وقتي ما مي خواهيم سياستگذاري کنيم بايد هنر و علم آن را نيز داشته باشيم.

آريا: مقام معظم رهبري از دهه هفتاد سعي کردند که توجه مسئولين را به عرصه فرهنگ معطوف کنند و در سالهاي اخير تأکيد بسيار زيادي به تدوين مهندسي فرهنگي داشتند . حتي نظارت کامل به دستگاههاي متولي فرهنگي را به شوراي عالي انقلاب فرهنگي دادند، از مظلوبيت فرهنگ در دولت نهم انتقاد کردند، ولي در مقابل مسئولين ما بودجه فرهنگي را زياد کردند اين امر چه تاثير و تغيير و تحولي در حوزه فرهنگي ايجاد کرد؟

دکتر مسعودي - کار فرهنگي را دولت به تنهايي نمي تواند انجام دهد و بايد اين کار به صاحبان فرهنگي واگذار شود. اصولاً شکل گيري فرهنگ تحت نظارت دولتها نبوده است اصلاً اين تصورغلطي است که ما از دولت انتظار سياستگذاري فرهنگي داشته باشيم.

آريا: درست است که سياستگذاري فرهنگي را بايد کس ديگري انجام دهد و دولت اجرا آن را اجرا کند؟

دکتر مسعودي- نه مثلاً دانشگاه بيايد بگويند من اين دانش سياستگذاري را به شما ياد مي دهيم. مديران بايد سياستگذار باشند ولي دانشگاه نتوانست دانش سياستگذاري در عرصه فرهنگي را به مسئولين منتقل کند. ولي تازه اين کار شروع شده است. اين کار هم از زماني شروع شده است که دغدغه هاي مقام معظم رهبري شروع شد و از زماني جنگ تحميلي تمام شد و بعد ها خلاء هاي فرهنگي را ديديم يک دفعه ديديم که با يک حجم فرهنگي روبرو هستيم. در واقع با صحبتهاي مقام معظم رهبري دانشگاه ها فهميدند که تنها به بحث هسته اي نبايد بپردازند، فقط شبيه سازي نبايد بکنيم، ما در دانشگاه ها بايد دانش سياستگذاري هاي فرهنگي را دنبال کنيم.

آريا: شما مي گوييد تدوين گران سياستگذاري فرهنگي و مهندسي فرهنگي دانشگاه ها هستند؟

دکتر مسعودي - دانش آن را دانشگاهها توليد مي کنند، برنامه اش را دولت از طريق مجلس تصويب مي کند و عموم مردم هم بايستي آن را اجرا کنند.

آريا: پس شوراي عالي انقلاب فرهنگي وظيفه اش چيست؟

دکتر مسعودي - حرفم اينست که دولت برنامه ها را مي برد مجلس تصويب مي کند.

آريا: يعني شما شوراي عالي انقلاب را جز دولت حساب مي کنيد؟

دکتر مسعودي - شوراي عالي انقلاب فرهنگي 2 کار انجام مي دهد؛ يکي شبيه کار مجلس است که نخبگاني هستند که در حوزه فرهنگي استعداد و صلاحيت آن را دارند که دستور العملي دهند که ما هم بتوانيم در سياستگذاري فرهنگي از آنها سود ببريم. اين خيلي مهم است آنها مي توانند مانند مجلس شوراي اسلامي قانون گذاري بکنند و هيچ کس به اين امر اعتراضي نکرده و اعضائي انتصابي نخوانده است. يک بخش ديگر کار شوراي عالي انقلاب فرهنگي استراتژيک روي فرهنگ است.

آريا: آقاي رحيم پورازغدي يک سال ونيم، دو سال پيش از تعدد شغل اعضاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي انتقاد کردند و گفتند که ايشان بيشتر براي گپ زدن مي آيند دور هم جمع مي شوند، با اين تفاسير وقتي اين شوراء تاثيري بر عرصه فرهنگي کشور ندارد ، چون ديده نمي شود کسي هم به آن اعتراض نمي کند؟

دکتر مسعودي - شوراي عالي انقلاب فرهنگي اگر اين روش را اصلاح کند مي تواند تحولي عظيم در عرصه فرهنگي بوجود آورد.

آريا: راهکار آن براي اصلاح چيست ؟

دکتر مسعودي - من فکر مي کنم که دانشگاه ها مطالعات خودشان را افزايش دهند و ما بايد در اين حوزه رشته هاي جديدي را راه اندازي کنيم. کساني که مسلط به دانشي هستند هيچ وقت نمي آيند در جلسه اي به بطالت وقت خودشان را بگذرانند. معمولاً آنهايي که انديشه دارند حتي اگر در جلسه هم نتوانند حرف بزنند مي آيند توي کوچه و خيابان داد مي زنند يا مقاله و کتاب مي نويسند آن هم نوعي داد زدن است و اثر گذارمي باشد. ما اولين مبنا را حوزه و دانشگاه بگذاريم. اينها بايد بيايند و به پرسشهايي که سياستگذاران فرهنگي دارند و مطرح مي کنند جواب دهند اينجا يک ادبيات فرهنگ شکل مي گيرد. اين ادبيات مي تواند راهکارهاي مشخصي را به ما ارائه دهد. وقتي اين راهکار را داشتيم، سياستگذاري فرهنگي خيلي کار آساني مي شود.

آريا: آقاي دکتر آخر نگفتيد شوراي عالي انقلاب فرهنگي وظيفه اش چيست ؟

دکتر مسعودي - شوراي عالي انقلاب فرهنگي عالي ترين مرجع تصميم گيري در حوزه فرهنگ، هنر و دانشگاه است.

آريا: تاکنون خروجي آن چه بوده است؟

دکتر مسعودي - من فکر مي کنم که خروجي آن بايد خيلي بهتر از اينها باشد .

آريا: چي بوده که بايد بهتر باشه؟

دکتر مسعودي - دستور العمل ها و آيين نامه هاي بوده که آمده است. مثلاً يکي از کارهايش اينست که رئيس هر دانشگاه از طريق شوراي عالي انقلاب فرهنگي بايد از لحاظ علمي و جوانب شخصيتي مورد بررسي قرار گيرد و بعد منصوب شود اين کار بزرگي است اما به نظر کار کوچکي مي آيد. همچنين اين شورا سياستهاي فرهنگي نظام را تدوين کرده است.

آريا: در تدوين مهندسي فرهنگي چه کار کرده است؟

دکتر مسعودي - در اين بحث اينها در آغاز راه هستند. شوراي عالي انقلاب فرهنگي مي تواند خندقهايي در سر راه تهاجم فرهنگي حفر کند. اين خندقها ممکن است خيلي دور از نظر ما باشد حتي نبينيم آن را ولي وقتي دشمن مي آيد در آن خندق مي افتد.

آريا: الان تهاجم فرهنگي از اين خندقهايي که مي گوييد به را حتي رد شده است، ما در جامعه شاهد واگرايي ديني، گرايش به مسيحيت و زرتشت، گرايش به دين گريزي، گرايش به بوديسم و هندوئيسم، گرايش به شيطان پرستي و فرق التقاطي در جامعه هستيم، آيا اين همه آسيب ناشي از بي اعتنايي به عرصه فرهنگ نيست؟

دکتر مسعودي - اصلاً من به يک مدينه فاصله فکر نمي کنم. اينکه30 سال از انقلاب گذشته ولي 50 گروه شيطان پرست در ايران فعاليت مي کنند، اينها آفت هاي انقلاب هستند و گريزي هم از آنها نيست. رفاه زدگي، باعث شده، خيلي از مردم ساده زيستن را به دست فراموشي بسپارند. ولي به نظر مي رسد که شوراي عالي انقلاب فرهنگي قدم هاي خوبي برداشته است.

آريا: گفتيد تازه دارد برمي دارد؟

دکتر مسعودي - قدمهايي در حوزه قانون گذاري برداشته، نظارتهايي که داشته اما به نظر من ظرفيتهاي شوراخيلي بالا تر از اينها است.

آريا: با توجه به موارد فوق و اينکه گفتيد انقلاب ما، انقلاب فرهنگي بوده و 3دهه که از انقلاب گذشته استراتژي مدوني در زمينه فرهنگ نداشته ايم. به نظر شما بايد گفتمان غالب بر دهه چهارم انقلاب چه باشد؟ دکتر مسعودي - ولي چيزي به مفهوم فرهنگ، تاکنون در دستور کار قرار نگرفته است و استراتژي

گفتمان غالب ، گفتمان تحولي فرهنگي بايد باشد. از آنجايي که جامعه ما به تکنولوژي و فرهنگ هاي وارداتي حساس است، ما چه قدر مي توانيم فيلتر کنيم؟ تا کي وقتي کسي مي خواهد مجله بزند،          وزارت ارشاد به بهانه گرفتن مجوز پيش رويش صد تا فيلتر بگذرد؟ اکثر مسئولين هم مي خواهند اين گفتمان تغيير پيدا کند. من فکر مي کنم آينده از آن گفتمان تحول است، تحولي هايي که اجازه مي دهد فرهنگ بيشتر نفس بکشيم. بايد بين سنت و مدرنيته ديالوگي صورت تا ما در مقابل تهاجم فرهنگي بتوانيم ايستادگي کنيم و من گفتمان آينده را تحول گرا و تاثير گذار مي بينم و انشاءالله با ارتقاء سطح علمي دانشگاه ها، مراکز تحقيقاتي و مدارس بتوانيم به اين امر نائل آييم.

آريا: جناب آقاي دکتر از اينکه وقتتان را به ما داديد تشکر مي کنم.